Tarihi

Kuşadası Tarihçe
Çaglarboyu Kuşadası

• İlkçaglarda Kuşadası
Kuşadası Körfezi ve yakin çevresi, turistik bir bölge olmasinin yani sira M.Ö.XI. yy’dan beri birçok farkli medeniyeti barindirmistir. M.Ö. 3000 yillarinda Lelegler; MÖ. 11 yy’da Aeoleyalilar; M.Ö. 9. yy’da Iyonlar bölgede hakim olmuslardir.

Büyük Menderes ve Gediz irmaklari arasinda kalan alan, antik çaglarda “IYONYA” adini alir. Tüccar ve denizci olan Iyonlar denizasiri ticaret sayesinde kisa zamanda zenginlesmisler ve üstün bir politik güce sahip olmuslardir. Tarihte “Iyon Kolonileri” adini alip 12 sehir kurmuslardir.

• Neopolis Dönemde Kuşadası
Kuşadası, antik çaglarda Anadolu’nun Akdeniz’e açilan en büyük limani idi. O devirde Neopolis adi ile aniliyordu.M.Ö 7. yy’da baskentleri Sardes olan Lidyalılar yöreye hakim oldular.

• Helenistik Dönemde Kuşadası
M.Ö 546′da baslayan Pers hakimiyeti ve M.Ö 334′te Makedonyali Büyük Iskender’in tüm Anadolu’yu ele geçirmesiyle Anadolu’da Yunan medeniyeti ile yerli Anadolu medeniyetinin sentezi olarak yepyeni bir çag, yepyeni bir sanat ve kültür anlayisi Kuşadası ve çevresine de hakim oldu. Helenistik Çağ adi ile anilan bu çagin en üstün örnekleri hiç süphesiz Efes, Milet, Priene ve Didim’dir.

• Roma Döneminde Kuşadası
M.Ö. 2. yy’da Romalilar yöreye egemen olurlar. Hiristiyanligin ilk yillarinda, Isa’nin havarilerinden St. Jean’in Efes’e gelip yerlesmesiyle burasi bir dini merkez haline gelir. Isa’nin Havarileri ileb Bizans Çaginda Kuşadası Bölgesi Ania adiyla anilir.

• Ortaçag ve Scala Nuova
Kuşadası, Orta çagda korsanlar tarafindan da kullanilan bir ticaret limani haline gelmistir. 15.yy’da Venedikliler ve Cenevizliler zamaninda sehir Skala Nuova adini alir ve zamanin en büyük Limanlarindan bir olma niteligini kazanir.

• Kuşadası’nda ilk Türk Varligi
1186′da 2. Kiliçarslan’in bölgeyi Selçuk Devletine katmasiyla Türk egemenligi baslar.Bölge bu devirde kervan yollarinin Ege’ye açilan bir ihraç kapisi olmustur.
Selçuk Devleti’nin yikilmasindan sonra bölgede Beylikler devri baslar.Bir süre Aydin Ogullari hakim olur. 15.yy ortalarinda Osmanlilar’in egemenligine girer.

• Osmanli Döneminde Kuşadası
Kuşadası, 1413 yilinda I. Mehmet tarafindan Osmanli Egemenligi’ne katilmistir. Bu tarihten sonra, sehir tamamen Türkler’ in elinde kalmis ve Türkler’ in yaptigi eserlerle dolmaya baslamistir.Daha sonralari Kuşadası Osmanlilar ve Venedikliler için korsan saldirilarina karsi askeri bir üs olmustur.

1865′te Kuşadası bagimsiz bölge ilan edilmistir.Yahudiler,Yunanlilar,Ermeniler ve Italyanlar liman yakinina yerlesmis ve I. Dünya Savasina kadar burada kalmislardir.

• Günümüze dek Kuşadası
Cumhuriyet’in ilanindan sonra Izmir’e baglanan Kuşadası ,1954′te Aydin’a dahil olmustur “Küçük Ada” ya da “Güvercin Ada” sehrin simdiki adinin kaynagidir. 1970′lerden itibaren ise tamamen turizme dönük bir yapilanmaya gitmistir.

Kuşadası’nin Mimari Dokusu
Kuşadası’nin tarihi yapisindaki en önemli unsur hiç süphesiz surlardir.Kale içini çepeçevre saran surlarin bugün pek azi hayatta kalabilmistir.

Surlarla çevrilmis antik Kuşadası mahalleleri ve evleri Kuşadası’nin kuruldugu Orta Çagin Akdeniz mimari tarzinin bozulmamis en güzel örnegidir ve korumaya alinmistir.

Kuşadası kentsel koruma alanini içeren bölümde dar uzun sokaklar üzerinde bitisik nizamda siralanmis evler zemin katlar üzerinde basit çikmalar ve kornislerle süslenmistir. Sokaklar T seklinde kesismelerle hiç bikmadan dolasilan bir güzellik sergiler.

Bilhassa Kale içinde birbirine paralel sokaklarin ön cephelerinde sira sira evler arkalarinda birbirine bitisik avlular vardir. Bu avlulardan sokaklara tasan çesit çesit meyve agaçlari, yaseminler, begonviller, salyokalar, sehre gizemli bir hava verir.

Dag mahallesi ise daracik merdivenli yollari ile yeniden baslayan sokaklarin çikmazlarin gizemiyle basinizi kaldirip baktiginizda denizin harikulade görünümüyle görenleri büyüler.

Efes yamaç evleri tarzinda düzenlenen sirt sirta vermis bahçelerin görüntüsüyle sokak kenarlarina yan yana siralanmis evler görüntüyü kesinlikle engellemez.
Kentsel sit alani içindeki yapilarin pek çogu mimari açidan deger tasimasa da yüzlerce yildan beri topluca bir arada bulunmalari açisindan Kuşadası olarak büyük deger tasimaktadir.

Eski sehir alani içinde meydan ve kaldirim yoktur.
Eski sehir ve Kuşadası merkezi Kuşadası’nin en degerli mirasidir ve turizmin en islek oldugu yerdir. Bu alan içinde turizm amaçli tadilat yapilirken yerel yönetimlerin yapilan tadilatin aslina uygun olmasini özellikle önem vermeleri gerekmektedir.

Kuşadası’nin diger anitsal eserleri çesmelerdir. Bu çesmelerin hiçbiri sanatsal yapim özelligi tasimamaktadir. Bununla beraber, yansittiklari Osmanli dönemi özellikleri nedeniyle degerlidirler.

Kuşadası’nin korunmaya alinmis tescilli anitsal yapilari sunlardir;
1. Öküz Mehmet Pasa Kervansarayi
2. Güvercin Adadaki kale ve surlar
3. Sehri çevreleyen surlar
4. Hanim camii ve sadirvani
5. Kuşadası’nin tarihi camileri
6. Kaleiçi hamami, gönül hamami
7. Kale kapisindaki çesme
8. Çesmeler
9. Hükümet konagi
10. Su yollari ve su kemerleri
11. Milli Park